您所在位置: 理论研究 >> 文化研究

浅析藏族“央”文化所折射的福禄情感

发布日期: 2015-01-01    作者:来源:《邦锦梅朵》2015第一期   点击率: 14

བོད་ཀྱི་“གཡང་” གི་རིག་གནས་ལས་འཕྲོས་པའི་བོད་མིའི་“གཡང་” གི་

འདུ་ཤེས་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ།

 

 ནང་དོན་གནས་བསྡུས།  གཡང་ཞེས་པ་དེ་ནི་སྔར་བོན་གྱི་རིག་གནས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་རིམ་བཞིན་འཕེལ་རྒྱས་སོང་སྟེ། ད་ཆ་གངས་ལྗོངས་ས་མཐོའི་བོད་མིའི་ནམ་རྒྱུན་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་བཟའ་བཏུང་སྤྱོད་གསུམ་དང་མི་ཡི་ཚེ་གང་བོ་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ལྡན་པའི་རིག་གནས་ཁྱད་འཕགས་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྲུབ། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཡང་གི་རིག་གནས་འདིའི་ཤུགས་སུ་བོད་མིའི་སེམས་ཁམས་དང་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས། དེ་བཞིན་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་འདྲིས།  ཆོས་ལུགས་དད་མོས་སོགས་མངོན་ཐུབ་པ་མ་ཟད་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སྤྱི་ཁོག་གི་རྣམ་པ་ཡང་མཚོན་ཐུབ།

 

གནད་འགག་མིང་བརྡ།       གཡང་།    རིག་གནས།    འདུ་ཤེས།       

དང་པོ།  གཡང་གི་ངོ་བོ།

སྤྱིར་བཏང་མི་མང་ཆེ་བས་གཡང་ཞེས་པའི་གོ་དོན་ནི་ནོར་དང་ལོངས་སྤྱོད་སོགས་རྒྱུ་ནོར་འཕེལ་བའི་འདུ་ཤེས་ཤིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེའང་གཡང་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་བོན་གྱི་ཆོས་ལུགས་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་མ་ཟད།  ཐ་སྙད་དེ་ཐོག་མར་བྱུང་བ་ནས་དུས་ད་ལྟ་བར་དུ་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཡང་བོན་པོའི་ཆོས་ལུགས་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་སྐབས་སུ་བྱུང་བའི་རང་ཅག་བོད་ཀྱི་ས་སྐྱེས་རྡོ་སྐྱེས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་སྐབས་སུ་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་འགྱུར་བ་མང་པོར་ཚན་རིག་གི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་རྒྱུ་ཁག་པས་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཡོད་དོ་ཅོག་ལ་ལྷ་འདྲེ་ཞུགས་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་།  འདོད་ཚུལ་དེར་བརྟེན་ནས་ཡུལ་ལྷ། གཞི་བདག་སོགས་ལྷ་མང་དག་གསར་དུ་བསྐྲུན་ནས་དེར་དད་པ་དང་། བཀུར་བ། མཆོད་ཅིང་བསྟོད་པ་འབུལ་བ་སོགས་བྱས། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་སྲོལ་དེ་དར་ཁྱབ་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ནས་དཔའ་བོ་གཡུལ་དུ་ཞུགས་སྐབས་དང་།  བག་སྟོན། ཞིང་ལས་འབྲོག་ལས་སྤེལ་བ་སོགས་གང་ཡིན་ཡང་ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་དང་ཆོས་སྐྱོང་སྲུང་མར་མཆོད་ཅིང་འབོད་པའི་ཚུལ་བྱུང་། དེ་ཡང་གཡང་གི་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་དེ་གོང་གསལ་གྱི་བསམ་བློ་དེ་དག་ལས་བྱུང་ཞིང་། རིམ་བཞིན་ཟུར་དུ་ཤེས་རིག་ཅིག་དང་གོམས་སྲོལ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་བ་རེད།

 “གཡང་”ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་ཐོག་མར་བྱུང་སྐབས་ད་ལྟའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་གྱུར་བའི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་གཡང་ཆགས་ཡོད་ཅེས་བསོད་ནམས་དང་བག་ཆགས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ལ་གོ་བ་མ་ཡིན་པ། དེ་ནི་ཐོག་མར་བོན་གྱི་ཤེས་རིག་དང་རིག་གནས་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་ཆོས་བྱེ་བྲག་ཞིག་གི་གོ་དོན་མཚོན་པ་དང་། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་གཡང་ཞེས་པ་དེ་ནི་ལྷའི་དངོས་གྲུབ་དང་བྱིན་རླབས་ལ་གོ་བ་ཡིན། དེ་ཡང་ནོར་ལོངས་སྤྱོད་དང་ཚེ་བསོད་ནམས་འགྲུབ་པའི་བྱིན་མཐུ་དེ་ལྷ་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ལ་ཡོད་པས་ལྷ་དེར་མཆོད་པ་འབུལ་བ་ལས་གཡང་གི་བསམ་བློ་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ངང་གིས་ཆགས། དེར་གཡང་ནི་ལྷའི་དངོས་གྲུབ་ཅིག་ཏུ་སྟོན་བཞིན་ཡོད་ཅིང་ལྟ་བ་འདི་རྨང་གཞི་བྱས་ནས་ཕྱིས་ཀྱི་ཆོས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་གཡང་ཆགས་པའི་བསམ་བླའི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་དེ་བྱུང་། དེའི་ཕྱིར་གཡང་ཞེས་པ་དེ་རིམ་བཞིན་དམངས་ཁྲོད་ན་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་བོད་མི་ཀུན་གྱིས་ཐུན་མོང་དུ་འཛིན་པའི་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་ཞིག་ཏུ་གོ་བ་དང་། དེ་ནི་མིག་མཐོང་ལག་འཛིན་བྱེད་རྒྱུ་མེད་པའི་གཟུགས་འདས་ཀྱི་དངོས་པོའམ་ལྐོག་གྱུར་གྱི་ཆོས་གང་རུང་ཞིག་ལ་གོ་བ་ཡིན། དེའང་གཡང་གི་འདུ་ཤེས་འཛིན་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡིན། དཔེར་ན་མདའ་ལ་གཡང་མདའ་དང་མི་ལ་མི་གཡང་། ཕྱུགས་ལ་ཕྱུགས་གཡང་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ཐོག་གི་དངོས་པོ་ཚང་མར་གཡང་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་།  གཡང་ཕྱི་ལ་མི་ཤོར་བའི་ཆེད་དུ་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་གཡང་འགུག་སམ་གཡང་འབོད་ཀྱི་ཆོ་ག་སྤེལ་སྲོལ་ཡོད། དེས་ན་གཡང་གི་ངོ་བོ་ནི་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ལྐོག་འགྱུར་ཏུ་འཛིན་པའི་རྣམ་ཤེས་ཡོད་པའི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གོ་བ་ཡིན།

གཉིས་པ།  གཡང་འབོད།

  མཆོད་པའི་ཆོ་ག་ཡི་བྱེ་བྲག་གཡང་འབོད་ཀྱི་ཆོ་ག་འདི་ཉིད་སྒྲུབ་སྐབས་“ཐོག་མར་གཡང་ཅི་དང་གང་ལ་འབོད་པ་ནི་མོ་རྩིས་ལུང་བསྟན་སོགས་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་ཏེ་གཟའ་སྐར་འཕྲོད་སྦྱོར་འགྲིག་ཅིང་སྨེ་བ་སྤར་ཁ་མཐུན་པའི་ཉིན་དང་དུས་ཚོད་བཟང་པོར་གཡང་འབོད་བྱེད་དགོས་པས་མོ་རྩིས་བརྟག་རྒྱུ་དེ་ནི་གཡང་འབོད་ཆོ་གའི་སྔོན་འགྲོའི་བྱ་བ་ཡིན།

 དེ་ནས་གཡང་འབོད་ཆོ་ག་སྤེལ་མཁན་གདན་འདྲེན་ཞུ་བ་དང་གཡང་འབོད་ཅི་བྱེད་པའི་དཔེ་ཆའི་དགོངས་དོན་ལྟར་ཆོ་གར་མཁོ་བའི་རྫས་ཆས་སྒྲིག་ཤོམ་སོགས་སྟ་གོན་དང་དེ་ནས་བར་གྱི་གཡང་འབོད་དངོས་སུ་འཇུག་པ། མཐའ་མར་གཡང་འབོད་ཀྱི་ཆོ་ག་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་བཀྲ་ཤིས་རབ་གནས་བྱེད་པ་བཅས་སོ།”  དེ་ཡང་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་གཡང་འབོད་བྱེད་ལུགས་བྱེད་སྟངས་ཐད་བྱེ་བྲག་གིས་མི་གཅིག་ས་ཡོད་ཀྱང་གཡང་འབོད་བྱེད་པའི་དམིགས་ཡུལ་ཐད་སྤྱིའི་ཆ་ནས་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། ཁྱིམ་ཐབ་གསོ་བའི་ཆེད་དུའམ། ཡང་ན་མི་ཚེ་བསོད་ནམས་དཔལ་ཡོན་དར་བའི་དོན། བག་མ་བསུ་སྐྱེལ་གྱི་གཡང་འབོད་པ། མི་ནད་ཕྱུག་ནད་ཞི་ཞིང་བཙན་ཐེར་སེར་གསུམ་མེད་པ། ལོ་ལེགས་འབྲས་བུ་སྨིན་ཞིང་ས་ལ་དགེ་བཅུ་འཛོམས་པ་སོགས་བཟང་བའི་གཡང་བཅུད་བསྡུས་པའམ་དགེ་ལེགས་འབྱུང་བའི་ཆེད་དུ་གཡང་འབོད་བྱེད་པ་ཡིན།

 

གསུམ་པ།  བོད་མིའི་གཡང་གི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྲོལ།

བོད་མི་ཀུན་གྱི་ཤ་ཁྲག་ཏུ་ཡོངས་སུ་ཐིམས་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གཡང་གི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྲོལ་དེ་ནི་བོད་མིའི་འཚོ་བའི་ཁྱབ་ཁོངས་མང་པོར་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད་པ་ནི་སྨོས་མ་དགོས་པ་ཞིག་རེད།  དཔེར་ན་བོད་མིའི་སོ་ནམ་དང་ཕྱུགས་ལས། ཚོང་ལས་བཅས་དང་འབྲེལ་བའི་ཐོན་སྐྱེད་འཚོ་བ་ཡིན་ནའང་འདྲ། བག་སྟོན་འདས་མཆོད་སོགས་ཀྱི་མི་ཚེའི་དོན་ཆེན་ཡིན་ནའང་འདྲ།  ཡང་ན་རྒྱུ་ནོར་དང་བསོད་ནམས་རླུང་རྟ་ཡར་འཕེལ་ཡོང་བའི་དོན་ཡིན་ནའང་འདྲ་ཕྱོགས་གང་སྤྱིའི་ཐད་གཡང་གི་འདུ་ཤེས་ཟབ་མོ་བཅངས་ཡོད་པ་རེད། དེས་ན་གཤམ་ལ་བོད་མིའི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུ་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་གྱུར་བའི་གཡང་གི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྲོལ་རགས་ཙམ་གླེང་རྒྱུ་ཡིན།

གཅིག གཉེན་སྒྲིག་སོགས་ཀྱི་མི་ཚེའི་དོན་ཆེན་དང་འབྲེལ་བའི་གཡང་གི་འདུ་ཤེས།

བོད་མིའི་གཉེན་སྒྲིག་ལམ་སྲོལ་དུ་གཡང་གི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྲོལ་དེ་བག་གཉེན་གྱི་མདའ་ཡི་ཐོག་ནས་མངོན་ཐུབ། གཉེན་སློང་བའི་སྐབས་ཀྱི་གཡང་མདའ་ནི་གཉེན་སྒྲིག་ལམ་སྲོལ་ཁྲོད་ཀྱི་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་གྲུབ་ཆ་ཞིག་ཡིན་པ་ཚང་མ་ཤེས་གསལ་རེད།  དེའང་དབུས་གཙང་ཁུལ་གྱི་གཉེན་སྒྲིག་བྱེད་སྲོལ་དུ།“བག་མ་བསུ་ལེན་བྱེད་པའི་གཟའ་སྐར་བཟང་བའི་ཉིན་དེར། བུ་མོའི་ཁྱིམ་གྱིས་རྟེན་འབྲེལ་གསོལ་ཚིགས་རྒྱས་པར་གཤོམ་པ་དང་། གོས་བསུ་རྣམས་བུ་མོར་ལེགས་པར་གཡོགས་ཏེ་སྤྱི་གཡུ་བཏགས་ཟིན་རྗེས་མདའ་དར་བཙུགས་ཏེ་ཁྱིམ་ནས་ཐོན། དེ་ཡང་མདའ་དར་དེ་བུ་མོའི་གོས་ཀྱི་རྒྱབ་ངོས་གོང་པའི་ནང་དུ་གཟེབ་བ་དང་མག་པ་ཡིན་ན་སྐ་རགས་ཀྱི་ནང་དུ་གཟེབ་བ་ཡིན། བུ་མོ་ལ་མདའ་དར་སྤྲིངས་པའི་སྲོལ་འདི་བོད་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་རྙིང་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་ས་ཁུལ་མང་པོར་སྲོལ་ད་དུང་སྤྱོད་བཞིན་ཡོད། དེའང་སྤྱིར་བཏང་མདའ་དར་བཙུགས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་བཤད་པ་གཏོང་མཁན་གྱིས་ལག་ཏུ་ཐོགས་པའི་མདའ་དར་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལྡན་དར་གྱི་འཚོལ་བུ་ཅི་འཆང་འདི་ཉིད་བྱུང་ཚུལ་རགས་བསྡུས་བཤད། དེའང་བོད་ཀྱི་གཉེན་སྒྲིག་སྐབས་ཀྱི་མདའ་དེས་བག་མ་གསར་པའི་མི་གཡང་འབྱོར་བ་ཚུར་ལེན་བའི་དོན་སྟོན་པ་དང་། རྒྱུད་འཛིན་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དོན་མཚོན་བྱེད་ཡང་ཡིན། ” དེ་ཡང་གོང་གསལ་ལས་བག་སྟོན་ཁྲོད་ཀྱི་གཡང་གི་འདུ་ཤེས་དེ་གསལ་པོར་མངོན་ཡོད།                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            

གཉིས།   ཐོན་སྐྱེད་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་གཡང་གི་འདུ་ཤེས།

རྒྱལ་ཁབ་དང་ས་ཁུལ་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་ཆེས་གལ་ཆེན་གྱི་དོན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། བོད་ཁ་བ་ཅན་འདིར་ཞིང་ལས་དང་འབྲོག་ལས་ནི་ཆེས་སྲོག་རྩའི་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་རེད། དེའང་སོ་ནམ་པ་ཞིག་ཡིན་ན་བཀྲ་ཤིས་ལོ་ལེགས་ཡོང་བའི་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དང་།  འབྲོག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནོར་ལུག་ཤ་ཤེད་རྒྱས་པའི་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་འདེབས་ངེས་རེད།  དེའི་ཐོག་ནས་བལྟས་ན་བོད་མིས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་བྱ་བར་འཇུག་པའི་སྐབས་སུ་གཡང་གི་འདུ་ཤེས་འཛིན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཞིག་རེད་སྙམ།  དཔེར་ན། འབྲོག་ལས་ལ་མཚོན་ན་སྤྱིར་བཏང་འབྲོག་ཁུལ་ཏུ་ཕྱུགས་ཟོག་སོགས་ཕྱིར་འཚོང་སྐབས་རང་ཁྱིམ་སྒོ་ཕྱུགས་ཀྱི་གཡང་མི་ཤོར་བའི་ཆེད་དུ་“གཡང་ལེན་པ་”ཞེས་ཚོང་བ་བྱེད་ཆེད་ཀྱི་ནོར་ལུག་གང་རུང་དེའི་ལུས་ཐོག་ནས་བལ་སྤུ་ཅུང་ཙམ་བཏོགས་ནས་རང་ཁྱིམ་གྱི་གཡང་ཁུག་གམ་ཡང་ན་མཆོད་གཤོམ་གྱི་མདུན་ཏུ་བསྒྲིགས་ཏེ་གསོལ་མཆོད་གཙང་མ་བྱེད་པའི་ལུགས་སྲོལ་ཡོད་པ་རེད།  དེ་མིན་འབྲོག་ཁུལ་དུ་མི་ནད་ཕྱུགས་ནད་བཀག་ནས་སྒོ་ཕྱུགས་འཕེལ་བ་དང་། མི་ཡི་བསོད་ནམས་དང་རླུང་རྟ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་ཆེད་དུ་དུས་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་ཐོག་ཏུ་བླ་མ་རང་ཁྱིམ་དུ་ཞབས་རྟེན་བྱས་པར་གདན་འདྲེན་ཞུས་ནས “གཡང་འབོད”ཀྱི་ཆོ་ག་སྤེལ་སྲོལ་ཡོད། གཡང་འབོད་དང་དེ་འབྲེལ་གྱི་གཡང་དཔེ་ཡང་འདོན་གྱི་ཡོད་པ་ལ་དཔེར་ན།《ནོར་ཕྱུགས་བསྲུང་ཞིང་སྤེལ་བའི་གཟུངས་》《རྟ་ནོར་ལུག་གསུམ་གྱི་གཟུངས 》《ནོར་ལྷ་གཡང་འབོད་སོགས་ཡོད》སོགས་གཡང་དཔེ་མང་དག་ཞིག་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལས་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་གཡང་གི་འདུ་ཤེས་ཕྱོགས་གང་སྤྱིའི་ཐད་ནས་མངོན་ཐུབ་བོ།      ཞིང་ལས་ལ་མཚོན་ན་སྤྱིར་བཏང་ཞིང་ཁུལ་གྱི་དམངས་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་ཏོག་བསྡུ་རན་པའི་དུས་ཚིགས་སུ་གཡང་འགུག་གི་ཆོ་ག་སྤེལ་ཏེ་སང་ལོར་ཡང་ལོ་ལེགས་ཡོང་བའི་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་བཟང་པོ་འདེབས་ཀྱི་ཡོད།  དེའང་དབུས་གཙང་ཁུལ་གྱི་འོང་སྐོར་དུས་ཆེན་ནི་ངལ་རྩོལ་མི་དམངས་ཀྱི་ཞིང་ལས་ཐོན་སྐྱེད་ལོ་ལེགས་ཡོང་རྒྱུར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་དུས་སྟོན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་དེའི་ཁྲོད་ནས་གཡང་གི་ཆོ་ག་སྤེལ་བར་གཡང་འདུ་ཤེས་མངོན་གསལ་ཡོད་པ་རེད། དེའང་“འོང་སྐོར་གཏོང་ཚུལ་ནི་དབྱར་མཇུག་སྟོན་སྟོད་ཀྱི་གཏན་འཁེལ་བཟོས་པའི་འོང་སྐོར་གྱི་ཉིན་དེའི་ཞོགས་པ་ཁྱིམ་ཚང་སོ་སོས་རང་རང་གི་སྐྱེ་འབྲས་ལེགས་པའི་ཞིང་ནང་ནས་འབྲུ་སྣ་ལྔའི་སྙེ་མ་ཆག་པ་ཞིག་བརྒྱབ་ནས་ཐབ་ལྷའི་འཁྲིས་སུ་བཞག་སྟེ་ལོ་ལེགས་ཀྱི་འབྲས་བུས་བསང་ཕུད་དེ་ཀླུ་ལ་མཆོད་པ་དང་།  ལོ་ལེགས་ཡོང་བར་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་གཡང་འགུག་གི་ཆོ་ག་སྤེལ།  དེ་ནས་རྟ་པ་རྣམས་ཀྱིས་འོང་ཁ་སྐོར་བ་དང་འོང་ཁའི་སུམ་མདོ་ཁར་གྲོང་ཚོ་ཉེ་འགྲམ་ནས་བསང་མཆོད་རྒྱས་པར་གསོལ་བ། དེ་བཞིན་སོ་ནམ་པ་རྒན་གྲས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་དཔེ་ཁུར་ནས་ཞིང་ཁར་བསྐོར་ཏེ་ལོ་ཉེས་ཅི་མཆིས་ལྡོག་པ་དང་ལོ་འདིར་ལོ་ལེགས་ཡོང་རྒྱུའི་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་བཅས་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་འོང་སྐོར་གྱི་ནང་དོན་གཙོ་བོ་ཡིན། དེར་མ་ཟད་ད་དུང་རྟ་རྒྱུག  གཡག་རྒྱུག   མི་རྒྱུག   མེ་མདའ་འགྲན་བསྡུར། ལྷ་མོ་ཟློས་གར་འཁྲབ་པ། གླིང་ག་གཏོང་བ་སོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་སྣ་ཚོགས་སྤེལ།”  དེ་ལས་ཞིང་ལས་ཐོན་སྐྱེད་ཁྲོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་བཀྲ་ཤིས་ལོ་ལེགས་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་གཡང་འགུག་གི་ཆོ་ག་སྤེལ་ཏེ་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པའི་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་དེ་མཚོན་ཐུབ།    གཞན་ཡང་ཚོང་ལས་ལ་མཚོན་ན་ཚོང་པས་ཚོང་བྱེད་པའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་རྒྱུ་ནོར་འཕེལ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པ་དང་། དེས་འཛིན་པའི་གཡང་གི་འདུ་ཤེས་དེ་རྒྱུ་ནོར་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ནི་སྨོས་མི་དགོས་པ་ཡིན།  དེའང་དབུས་གཙང་ཁུལ་གྱི་ཁྲོམ་རའི་ནང་དུ་བོད་རིགས་ཀྱི་ཚོང་པ་རྣམས་ལ་ཐུན་མོང་གི་ལུགས་སྲོལ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། གཞན་ལ་དངོས་ཟོག་བཙོང་སྐབས་གལ་ཏེ་དངུལ་བསློགས་རྒྱུ་འཚོལ་དགོས་བྱུང་ཚེ། དང་ཐོག་ཤོག་དངུལ་དེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ལུས་སྟེང་དུ་བྱུར་བྱུར་ཐེངས་གཉིས་ཙམ་བཏང་རྗེས་གཞི་ནས་ཕ་རོལ་པོར་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་དེ་ནི་རང་གི་ནོར་གཡང་ཕྱི་ལ་མི་ཤོར་བའི་དོན་མཚོན་གྱི་ཡོད། དེ་ཡང་སྤྱིར་ཚོང་པ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་ཤས་ཆེ་བས་ནོར་གཡང་འཕེལ་བའི་ཆེད་དུ་ཆེད་མངགས་གཡང་འགུག་ཆོ་ག་ཡང་སྤེལ་གྱི་ཡོད་པ་ལ།  རི་མགོར་རླུང་རྟ་སྒྲོན་པ་དང་ལྷ་བསང་འབུལ་བ། དེ་བཞིན་ནོར་ལྷ་གསོལ་བ། བླ་མ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ནས་ཞབས་བསྟེན་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནོར་གཡང་འགུག་གི་ཡོད། དེས་ན་གོང་གསལ་ལས་བོད་མིས་ཅ་ལག་ཉོ་འཚོང་བྱེད་དུས་གཡང་གི་འདུ་ཤེས་ཟབ་མོ་དེ་གསལ་པོར་མཚོན།  

གསུམ། ལོ་གསར་དང་འབྲེལ་བའི་གཡང་གི་འདུ་ཤེས།

བོད་ཀྱི་ལོ་གསར་ནི་བོད་མིའི་ཆེས་གལ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་དུས་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ལོ་གསར་གྱི་སྟ་གོན་དུ་ལུགས་སྲོལ་ཁག་ཅིག་གིས་བོད་མིའི་གཡང་གི་འདུ་ཤེས་དེ་གསལ་པོར་མཚོན་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད།  དེའང་བོད་ཀྱི་ལོ་གསར་སྐབས་སུ་སྡེར་ཁ་དང་གྲོ་སོ་ཕྱེ་མར། གྲོ་མ། འབྲས་སིལ། ལོ་ཕུད། ཆང་ཕུད། སྦོ་ལུགས། ལུག་མགོ ཇ་སྦག མར་གྲོད་རིལ། ཁ་ཟས་དང་ཐུད་སོགས་གྲ་སྒྲིག་གྲ་རྒྱས་པོ་བྱེད་སྲོལ་ཡོད། དེས་ན་གྲོ་སོ་ཕྱེ་མར་འདི་ནི་“ཐོག་མར་བོན་གྱི་ལྷ་གསོལ་དང་། ཕྱྭ་གཡང་འགུགས་པ་སོགས་ལ་སྤྱོད་པའི་ཆོ་གའི་མཐུན་རྐྱེན་ཞིག་ཡིན་པར་གསུངས། ” ལོ་གསར་སྐབས་གྲོ་སོ་ཕྱེ་མར་གྱི་མཚོན་དོན་ནི་ལོ་འདིའི་ནང་བགེགས་བར་ཆད་མེད་པར་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བའི་སྨོན་འདུན་བཟང་པོ་མཚོན། དེ་ཡང་ད་ཆ་གྲོ་སོ་ཕྱེ་མར་དེ་བོད་རིགས་ཀྱི་ལོ་གསར་ཕུད་ད་དུང་བཀྲ་ཤིས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་བྱེད་སྒོར་སྤྱོད་པའི་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མཚོན་རྟགས་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར།  དཔེར་ན་ཁང་གསོལ། གཉེན་སྒྲིག་སོགས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་བྱེད་སྒོ་གང་སར་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།  གྲོ་སོ་ཕྱེ་མར་དེ་ཡིས་བཀྲ་ཤིས་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་གཡང་འགུག་པའི་འདུ་ཤེས་མཚོན་ཐུབ་པ་དང་དེ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མཚོན་རྟགས་ཞིག་ཀྱང་ཆགས། གཞན་ཡང་བོད་པའི་ལོ་གསར་ཚེས་གཅིག་གི་ཞོགས་པར་སྔ་ལངས་བྱས་ཏེ་རྒྱན་གོས་གཟབ་མཆོར་གྱིས་རྒྱན་ནས་སྔོན་ལ་ཆུ་ཕུད་ལེན་པར་འགྲོ་སྲོལ་ཡོད། ཆུ་ལེན་མཁན་གྱི་མི་དེ་ཆུ་འགྲམ་དུ་སླེབས་རྗེས་སྔོན་ལ་བསང་བཏང་ནས་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དང་། དེ་ནས་ཆུ་ཕུད་བླངས་ཏེ་ཆུ་སྣོད་འཁུར་ནས་ཕྱིར་བལྟས་གཏན་ནས་མི་སློག་ཁྱིམ་དུ་ལོག་འགྲོ་སྲོལ་ཡོད། དེའང་ཕྱི་བལྟས་བསློགས་པ་ཡིན་ན་ལོ་གསར་པའི་ཆུ་ཕུད་ཀྱི་གཡང་ཕྱིར་ཤོར་འགྲོ་བར་བཤད། དེ་ན་ཁྱིམ་དུ་ལོག་རྗེས་ཆུ་ཕུད་གཡང་དང་ལྡན་པ་དེ་དང་ཐོག་མཆོད་གཤོམ་མདུན་དུ་ཡོན་ཆབ་བཤམས་ཀྱི་ཡོད། བོད་མའི་ལོ་གསར་གྱི་དགའ་སྟོན་གྱི་བྱེད་སྒོ་ཁག་ལས་གཡང་གི་འདུ་ཤེས་དེ་ཡང་མཚོན་ཐུབ།

 

མདོར་ན། ཆུ་མགོ་བོན་ཆོས་ལས་དར་བའི་གཡང་གི་རིག་གནས་འདི་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་བར་མི་ཉམས་དར་སྤེལ་མཛད་དེ་ད་ཆ་བན་བོན་གཉིས་ཀས་སྤྱོད་བཞིན་པའི་རིག་གནས་ཁྱད་འཕགས་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་ནི་མངོན་གསལ་དོད་པོ་རེད།  དེའང་གཡང་གི་རིག་གནས་འདི་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་འགྱུར་བ་དང་གསར་བཏོད་སྣ་ཚོགས་བྱུང་རྐྱེན་ད་ཕན་རིག་གནས་འདི་ཉིད་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་སམ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་གཅིག་པུར་ངོས་འཛིན་བྱས་ན་མི་འཐད་པར། དེ་ནི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་དང་དམངས་སྲོལ་གཉིས་ལས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་མཉམ་བསྲེས་ཀྱི་རིག་གནས་ཅིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་ན་ངོས་ཡོད་ཀྱི་ལུགས་དང་མཐུན།  གཞན་ཡང་། བོད་ཀྱི་གཡང་གི་རིག་གནས་དེ་ཡིས་རང་ཅག་ཁ་བ་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་འདྲིས་དང་བོད་མིའི་སེམས་ཁམས་ཀྱི་འགྱུར་བ་བཅས་ཤུགས་སུ་མཚོན་ཐུབ་པ་སྟེ་། གཡང་གི་རིག་གནས་ལས་བོད་མིའི་གཉེན་སྲོལ་དང་། བསང་མཆོད་འབུལ་སྲོལ། རླུང་རྟ་སྒར་སྲོལ། ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་སྲོལ། ད་དུང་མོ་འདེབས་རྩིས་རྒྱག་བྱེད་སྲོལ་སོགས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྲོལ་གོམ་འདྲིས་དག་གསལ་པོ་མཚོན་ཐུབ་པ་མ་ཟད། བོད་མིའི་སེམས་ཁམས་ཀྱི་བརྩེ་དུང་དང་བསམ་བློའི་འགྱུར་བ་བཅས་མཚོན་ཐུབ་ཏེ་བོད་མིའི་གཡང་གི་འདུ་ཤེས་འཛིན་པའི་སྲོལ་དེ་ལས་མི་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཁོང་གི་སྨོན་འདུན་ནམ་ཕུགས་བསམ་ཡང་ན་མཐར་ཐུག་གི་དགོས་མཁོ་དེ་མཚོན་བཞིན་ཡོད་པ་ལ། དཔེར་ན་ལོ་ལེགས་ཡོང་ཆེད་གཡང་འགུག་གི་ཆོ་ག་སྤེལ་བ། གཉེན་སྒྲིག་བག་སྟོན་སྐབས་ཀྱི་གཡང་གི་ཆོ་ག་སྤེལ་བ།  དེ་བཞིན་ནོར་དང་བསོད་ནམས་འཕེལ་བའི་གཡང་གི་ཆོ་ག་སྤེལ་བ་སོགས་བྱེད། དེའང་གཅིག་ནས་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་བདེ་སྐྱིད་འཚོ་བར་བཅངས་པའི་སྨོན་འདུན་བཟང་པོ་དེ་མཚོན་པ་དང་། གཉིས་ནས་བགེགས་བར་ཆད་མི་ཡོང་བའི་སྔོན་འགོག་གི་བསམ་བློའི་རང་བཞིན་དེ་མཚོན།  གཡང་ཞེས་པ་དེ་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བོད་མིའི་འཚོ་བའི་ཕྱོགས་གང་སྤྱིའི་ཐད་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་སྟབས་རིག་གནས་འདི་ཡུན་རིང་པོ་གནས་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་པར་སྙམ། མདོར་ན་རིག་གནས་ཀྱི་ཆ་ཤས་བཟང་པོ་འདི་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་དང་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་འདྲིས། དེ་བཞིན་བོད་མའི་སེམས་ཁམས་ལ་སོགས་པར་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་རིན་ཐང་ཆེན་པོ་ལྡན་ཡོད་དོ།།

 

དཔྱད་གཞིའི ཡིག་ཆ།

༡ ནམ་མཁའི་ནོར་བུས་བརྩམས།  ཞང་བོད་ལོ་རྒྱུས་ཏི་སིའི་འོད།    ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།  1996,5

༢ མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་གྱིས་བརྩམས། མདའ་དང་འཕང་། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2007,9

༣ སྤང་རྒྱན་མེ་ཏོག་རྩོམ་བསྒྲིགས་ཁང་གིས་བསྒྲིགས། བོད་ཀྱི་དམངས་སྲོལ་གཅེས་བསྡུས། མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 1999,11

༤ རྟ་མགྲིན་རྒྱལ། བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་ཆོས་ལུགས་ཆོ་ག་གཡང་འབོད་ཀྱི་བྱུང་བ་དང་དེའི་སྒྲུབ་ཚུལ་བརྒྱུད་རིམ་བཤད་པ། བོད་ལྗོངས་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁང་གིས་བསྒྲིགས་པའི་བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག  2010ལོའི་དུས་དེབ་དང་པོ།  

༥ དོན་གྲུབ་ལྷ་རྒྱལ་གྱིས་བསྒྱུར། ཕྱི་གླིང་པས་བོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་བདམས་བསྒྱུར། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2005,8

༦  དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། 2002,4

༧ ཤར་ཡུལ་ཕུན་ཚོགས་ཚེ་རིང་གིས་བརྩམས། ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགོངས་རྒྱན། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།     2003,11 

༨  དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་བརྩམས། ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན། མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།        2006,1

(网络编辑:旦增朗达)

分享到:
中共西藏自治区委员会党校 西藏自治区行政学院 保留一切文字图形权利 藏ICP备09000421
主办单位:中共西藏自治区委员会党校 西藏自治区行政学院
制作单位:中共西藏自治区委员会党校